Саяси бәсекенің табиғаты әртүрлі көзқарастың болуын талап етеді, деп хабарлайды aqshamnews.kz тілшісі.
Сайлау науқанының сапасын бағалауда оның қаншалықты ашық пікірталасқа мүмкіндік беретіні маңызды. Осы тұрғыдан алғанда, «Қазақстан» телеарнасы мен «7 арнада» өткен екі дебаттың өтуі назар аударарлық құбылыс.
Саясаттануда саяси бәсеке билікке ұмтылған күштердің өзара жарысы ғана емес, қоғамға балама саяси ұсыныстарды таныстыру тетігі ретінде қарастырылады. Роберт Дальдың плюралистік демократия туралы тұжырымдамасында саяси жүйенің маңызды сипаттарының бірі ретінде әртүрлі мүдделердің саясатқа қатысу мүмкіндігі қарастырылады. Яғни бәсекенің мәні қарсыласты жеңумен ғана шектелмейді. Оның мәні қоғамдағы әртүрлі сұраныстардың саяси кеңістікте көрініс табуында.
Осы тұрғыдан алғанда, дебаттардың маңызы арта түседі. Теледебат саяси партияларға өз бағдарламасын таныстырумен қатар, оны көпшілік алдында қорғауға мүмкіндік береді. Қарсы тараптың сұрағына жауап беру, басқа ұстаныммен келіспейтін тұсты дәлелдеу, өз ұсынысының артықшылығын көрсету саяси коммуникацияның сапасына тікелей әсер етеді. Дебаттың ерекшелігі де осында. Алдын ала дайындалған үгіт мәтінінен айырмашылығы, пікірталаста саяси субъект өзінің аргументацияға қабілетін көрсетуге тиіс. Бұл сайлаушыға саясаткерлердің тек не айтатынын емес, қалай ойлайтынын және пікір қайшылығына қалай жауап беретінін бағалауға мүмкіндік береді.
Мұны Юрген Хабермас ұсынған делиберативті демократия тұжырымдамасымен байланыстыруға болады. Оның теориясында демократияның маңызды элементі қоғамдық мәселелерді ашық талқылау және пікірлерді рационалды аргумент арқылы негіздеу болып саналады. Әрине, телевизиялық дебатты толыққанды делиберативті демократияның үлгісі деуге болмайды. Бірақ оның логикасында ортақ ұқсастық бар. Партияның немесе саясаткердің саяси ұстанымы қоғам алдында айтылып, оған жауап беріледі және кез келген азамат оны бағалай алады. Сондықтан қазіргі дебаттарды саяси мәдениеттің қалыптасуындағы шағын, бірақ маңызды алаң ретінде қарастыруға болады.
Бұл жерде сын мен пікір қайшылығынан қорқудың қажеті жоқ. Керісінше, саяси бәсекенің табиғаты әртүрлі көзқарастың болуын талап етеді. Бастысы, пікірталастың жеке тұлғаға емес, идеяға, бағдарламаға және нақты шешімдерге құрылуы. Егер саяси партиялар бір-бірін сынаумен қатар өз баламасын ұсына алса, бәсеке мазмұнды сипат алады.