Қазақстанда қосылған құн салығының (ҚҚС) мөлшерлемесі көтерілуі мүмкін. Бұл туралы Aqshamnews.kz сайты хабарлайды.
2025 жылғы 23 қаңтарда Премьер-министр Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен Үкімет отырысында жаңа Салық және Бюджет кодекстері жобалары талқыланды. Кездесуде ҚҚС мөлшерлемесін көтеру, ҚҚС бойынша есепке алу шегін төмендету, сондай-ақ шағын бизнесті қолдайтын арнайы салық режимдерін қысқарту мәселелері қаралды.
ҚҚС мөлшерлемесін көтерудің негізгі себептері
Экономикалық зерттеулер институтының Фискалдық саясат орталығының директоры Ксения Загалдың айтуынша, ҚҚС мөлшерлемесін көтеру — бұл салық-бюджет жүйесін жақсартуға бағытталған кешенді реформаның бір бөлігі.
"Бұл тек ҚҚС-ты көтеру емес, жалпы салықтық жүйенің тұрақтылығын арттыруға арналған шаралар кешені," – деді ол.
Загал ҚҚС мөлшерлемесін көтерудің бірнеше негізгі себебін атап өтті:
Жоғары тіркеу шегі – Қазіргі таңда ҚҚС төлеуші ретінде тіркелу шегі 79 млн теңгені құрайды, бұл көптеген шағын бизнестің салықтан тыс қалуына әкеледі.
Бизнес құрылымының бөлшектенуі – Арнайы салықтық режимдерді қолдану арқылы салықтық міндеттемелерді азайту тәжірибесі қалыптасқан. Бұл ҚҚС механизмінің толыққанды жұмыс істеуіне кедергі келтіреді.
Салықтық түсімдердің төмендеуі – Нәтижесінде мемлекет бюджетке түсетін кірістерді толықтай ала алмай отыр.
ҚҚС реформасының әсері мен салдары
ҚҚС мөлшерлемесінің артуы бизнеске қосымша шығындар жүктейді. Алайда, Үкімет бұл ауыртпалықты жеңілдету үшін бірқатар шараларды қолға алады:
Жалақы қорына түсетін салық жүктемесін төмендету арқылы бизнеске қолдау көрсету;
Әлеуметтік көмектерді, зейнетақылар мен еңбекақыларды инфляция деңгейіне сәйкес индексациялау, осылайша халықтың сатып алу қабілетін сақтау.
Ксения Загалдың айтуынша, ҚҚС мөлшерлемесінің артуы бастапқыда инфляциялық қысымды күшейтеді, бірақ бұл әсер қысқа мерзімді болады. Орта мерзімді кезеңде экономика жаңа жағдайларға бейімделіп, бюджетке қосымша кірістер түседі. Бұл қаражат инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландыруға және бизнесті қолдауға бағытталады.
Қашан нәтиже болады?
Экономикалық зерттеулер институтының директорының орынбасары Эльмира Осипованың айтуынша, алғашқы экономикалық өзгерістер салықтық реформалар күшіне енгеннен кейін бірнеше ай ішінде байқалады.
"Бюджет тапшылығын өтеу бойынша алғашқы түсімдер жаңа ережелер енгізілгеннен кейінгі алғашқы тоқсандарда байқалады. Дегенмен толық нәтижеге қол жеткізу үшін бірнеше жыл қажет болуы мүмкін," – деді ол.
Болашаққа болжамдар
Ұзақ мерзімді перспективада реформалар келесі нәтижелерге қол жеткізеді:
- Салық базасының тұрақтануы;
- Фискалдық тұрақтылықтың артуы;
- Бюджет кірістерінің өсуі.
Бұл шаралар экономиканың әртараптандырылуына, кәсіпкерлікті қолдауға және Қазақстанның экономикалық тұрақтылығын нығайтуға ықпал етеді.