Қазақстанда әлеуметтік-экономикалық мәселелердің көлеңкесінде қалып қоймайтын бір құбылыс бар — ол лудомания, яғни ойынқұмарлық. Жаңа Қазақстанның бүгінгі күні әрбір қиындықты осы құбылыспен байланыстыруы қалыпты жағдайға айналды. Бірақ, бұл мәселенің шынайы масштабы қандай және оны біздің қоғамда орын алып отырған барлық қасіреттердің негізгі себебі деп айтуға бола ма?
Лудомания — бұл кездейсоқ пайда болған құбылыс емес. Құмар ойындарға тәуелділік, әсіресе, әлеуметтік-экономикалық жағдайы нашар халықтың арасында таралуы ықтимал. Кедейлік, жұмыссыздық, әлеуметтік теңсіздік, психологиялық тұрақсыздық — осының барлығы лудоманияның негізі болуы мүмкін. Әрине, құмар ойындардың қолжетімділігі мен олардың жарнамасы бұл жағдайды одан әрі ушықтырады.
Қазақстанда құмар ойындардың кең таралуы мен оған қолжетімділік мәселесі бүгінгі қоғам үшін өзекті болып отыр. Жаңа заңнамада енгізілген шектеулердің өзіне қарамастан, лудоманияның таралуы бәсеңдемей отыр. Жұрттың ой-өрісі өзгермейінше, заңнамалық шектеулердің өз нәтижесін беруі екіталай.
Ресми деректер бойынша, Қазақстанда тек 19 адамға лудомания диагнозы қойылған. Бір қарағанда, бұл санның аздығы мәселенің маңыздылығын төмендетеді. Бірақ мұның астарында не жатыр? Қазақстандықтардың көпшілігі мемлекеттік мекемелерге барудан қашқақтайды, бұл біздің қоғамда орын алып отырған құбылыс. Лудоманияны мойындау мен емделуге бару мәдениеті әлі де қалыптаспаған.
Ал бейресми мәліметтер әртүрлі. Кейбір деректер бойынша, елде лудоманиядан зардап шегетін 36 мың адам бар десе, басқалары бұл санды 350 мыңға, тіпті 440 мыңға дейін жеткізіп отыр. Бұл сандардың айырмашылығы Қазақстандағы лудомания мәселесінің шынайы ауқымын анықтаудың қиын екендігін көрсетеді. Шын мәнінде, лудомания тек құмар ойындарға ғана емес, жалпы қоғамдағы моральдық-әлеуметтік құндылықтарға деген көзқарастың өзгеруімен байланысты болуы мүмкін.
Бүгінгі күні лудоманияны көптеген әлеуметтік мәселелердің себебі ретінде қарастыру сәнге айналды. Жұмыссыздық, отбасындағы зорлық-зомбылық, суицид, несие бойынша қарыздар — бұлардың барлығы да лудоманиямен байланыстырылады. Бірақ бұл шынайы себеп пе, әлде тек бір құбылысқа баса назар аударып, басқа мәселелерді ескермеу ме?
Құмар ойындарға тәуелділік шын мәнінде қоғамда көптеген қиындықтар туғызуы мүмкін. Бірақ бұл барлық мәселелердің түпкі себебі емес. Одан да маңызды факторлар бар: әлеуметтік теңсіздік, экономикалық тұрақсыздық, білім беру мен денсаулық сақтау салаларының кемшіліктері.
Сондықтан лудоманиямен күресу керек, бірақ бұл күрестің бір бөлігі ғана болуға тиіс. Жаңа Қазақстанның алдында тұрған ең үлкен міндет — бұл мәселені жан-жақты қарап, оның себептерін дұрыс анықтап, нақты шешімдер қабылдау.
Лудомания — бұл қоғам үшін үлкен сынақ. Бірақ оны барлық әлеуметтік-экономикалық мәселелердің басты себебі деп қарастыру қателік болар еді. Лудомания — тек көрініс, ал оның артында жатқан мәселелер әлдеқайда терең. Жаңа Қазақстанның алға қойған мақсаты — бұл мәселені жан-жақты зерттеп, оның шешімін табу ғана емес, сонымен қатар қоғамның моральдық-әлеуметтік құндылықтарын нығайту. Тек осылай ғана біз болашақта тұрақты, әділ және гүлденген елге қол жеткізе аламыз.