Аталған қозғалыстың тарихы, бүгіні мен болашағы талқыланды
Ұлттық кітапхана қабырғасында «Невада–Семей» қозғалысының қатысушылары бас қосты. Іс-шараға «Невада–Семей» антиядролық қоғамдық қозғалысының негізін қалаушы Олжас Сүлейменов, Журналистика академиясының президенті Сағымбай Қозыбаев, Қазақстан Журналистика академиясының вице-президенті, «Невада–Семей» қозғалысының вице-президенті Валерий Жандәулетов және өзге де зиялылар қатысты.
Іс-шара барысында Қазақстан тарихындағы ең маңызды бетбұрыстардың біріне әкелген «Невада–Семей» қозғалысының тарихы бүгіні мен болашағы талқыланды.
– Кеңестік кезеңде ядролық жарылыстың гүл бейнесін алғашқы болып Семей тұрғындары көрді. 29 тамыз күні, 1949 жыл. Одан кейін 40 жыл бойы қазақстандықтар ядролық сынақтың зардабын шекті. Сол сынақтар шын мәнінде қанша адамның өмірін құртқанын білмейміз. Бұл деректер мүмкін біреуге белгілі шығар, бірақ бізге әлі жеткен жоқ, – деді Олжас Сүлейменов. Ол сондай-ақ қозғалыстың алғашқы қадамдарын еске алды.
– Кеңестік билік 1963 жылдан бері жер асты сынақтарына көшті. Сондықтан біз жарылыстардың адамдар үшін зияны жоқ деп ойлайтынбыз. Мен де бәрі секілді сынақтың қауіпсіздігіне сенетінмін. Ал алғашқы жарылыстан 40 жыл өткен соң, 1989 жылы ақпан айында маған әскери ұшқыш хабарласты. Ол маған кез келген сынақтың қаупі болатынын айтты. Кеңестік басшылар жел тек батысқа соққанда сынақ өткізеді екен. Бірақ соңғы жарылыс кезінде дұрыс есептемеген болуы керек, улы газ бүкіл аумаққа тарап, әскерилердің отбасыларына да зиян тигізіпті, – деп еске алды қоғам қайраткері.
Олжас Сүлейменов айтылған оқиғадан соң Жазушылар одағының қабырғасында «Кітапсүйер қауым күні» деген атпен Семейдегі сынақтар туралы айтатын жиналыс ашады.
– Радиодан «Кітапсүйер қауым күніне» орай жиын өткізетінімізді және Семей полигонының мәселесі жайлы қысқаша сөз қозғалатынын хабарладым. Бірақ жиналыстың өзіне «кітапсүйерлер» емес, полигонға қарсы қауым жиналды. Сонда көпшілік «Полигон жойылсын» деп айқайлады. Мен бұл сөздерді ұранға айналдыруды ұсындым. Осы жиында «Невада–Семей» қозғалысының негізі қаланды, – деді О.Сүлейменов.
Дөңгелек үстел барысында өзекті мәселелер талқыланған соң Журналистика академиясының президенті Сағымбай Қозыбаев Олжас Сүлейменов атындағы сыйлықтың биылғы лауреаты Азат Әкімбекті марапаттады.