Әлеуметтік желіде NASA-ның баспасөз конференциясынан алынған видео тарады. Жазбаларда "NASA Марста тіршілік тапқанын жариялады!" делінген. X желісіндегі жазба 5 миллион рет қаралса, "Марста өмір бар!" деп жазылған сурет Instagram-да 10 мыңнан астам лүпіл жинаған. Snopes ақпараттың рас-өтірігін анықтады,- деп хабарлайды Аqshamnews.kz тілшісі Factcheck.kz-ке сілтеме жасап.
Видео NASA-ның 2025 жылғы 10 қыркүйектегі баспасөз брифиңінен алынған. Онда агенттіктің уақытша басшысы Шон Даффи: "Бұл – Марстағы өмірдің ең айқын белгісі болуы мүмкін" деп айтқан. Бірақ оның "мүмкін" деген сөзіне назар аудару керек. Өйткені NASA Марста өмірдің нақты табылғанын емес, үміт беретін белгілерді анықтағанын хабарлаған. Ғалымдар оны "тіршіліктің дәлелі" деп жариялау үшін әлі де қосымша зерттеу жүргізуі қажет.
Сол күні жарияланған ғылыми мақалаға сәйкес, NASA Марс жыныстарының құрамында вивианит пен грейгит болуы мүмкін екенін анықтаған. NASA таратқан баспасөз хабарламасында бұл минералдар ежелгі микроорганизмдердің ықтимал "биобелгісі" болуы мүмкін деп түсіндірілген. "Биобелгі" – планетадағы тіршілік әсерінен қалыптасатын зат немесе құрылым, алайда оны растау үшін қосымша зерттеу мен деректер қажет.
Жер бетінде вивианит көбіне шөгінділерде, өсімдік түзетін батпақтарда және органикалық заттардың ыдырауы кезінде пайда болады. Ал кейбір микроорганизмдер грейгитті түзе алады. NASA-ның мәліметінше, бұл минералдар шөгінділер мен органикалық заттардың өзара реакциясы нәтижесінде түзілуі мүмкін, ал мұндай реакциялар микроорганизмдерге өсуге қажет энергия көзі бола алады.
Алайда NASA бұл минералдар тіршілік болмаған жағдайда да қалыптасады дейді. Мысалы, олар ұзақ уақыт жоғары температураның әсерінен, қышқылды ортада немесе органикалық қосылыстардың байланысуы арқылы пайда болуы ықтимал. Бұл тұста ғалымдарды қызықтырған басты себеп – жыныс қабаттары бұрын жоғары температура немесе қышқылдық әсерге ұшырағанын көрсетпеген. Ғалымдар органикалық қосылыстардың төмен температурада минералдарды түзуге қажетті реакцияларды іске қоса алатыны не қоса алмайтынын әзірге білмейді.
Дегенмен NASA зерттеушілері минералдарды Марстағы ежелгі тіршіліктің нақты дәлелі деп айтуға асықпау керегін ескертті.
"Астробиологиялық тұжырымдар, әсіресе Жерден тыс өткен өмірді табуға қатысты мәлімдемелер айрықша дәлелдерді қажет етеді", – деді NASA ғалымы Кэти Морган.
Сол себепті желідегі "NASA Марстан тіршілік тапты" деген жалған ақпарат.