2025 жылы қабылдануы жоспарланған жаңа Салық кодексі елдегі салық жүйесін түбегейлі өзгертпек. Бұл құжаттың алғашқы нұсқасы бүгін Мәжілісте бірінші оқылымға шығарылады. Алайда құжат Парламент қабырғасында да, қоғам арасында да қызу талқыланып жатыр. Бұл туралы Aqshamnews.kz сайты хабарлайды.
Жоба бойынша түзетулер мен ұсыныстарды қараған жұмыс тобының жетекшісі Берік Бейсенғалиев жаңа кодексте қандай өзгерістер болатынын айтып берді.
Қай салаларға салық ауыртпалығы артады?
Жаңа Салық кодексі аясында көлеңкелі экономикамен күрес күшейіп, кейбір салаларға салық жүктемесі өседі. Әсіресе, сауда, құрылыс және қоғамдық тамақтану салаларындағы шағын және орта бизнес субъектілері үшін салық мөлшерлемесі қайта қаралуы мүмкін. Бұл ретте, салық салу базасын кеңейту көзделуде.
Сондай-ақ, жалдамалы тұрғын үй иелері мен жеке кәсіпкерлердің табысы ашық көрсетілмеген жағдайда, оларға да қосымша салық салу шаралары енгізіледі. Бұған дейін патентпен жұмыс істеп келген кәсіпкерлер үшін де есеп беру тәртібі қатаңдауы ықтимал.
Берік Бейсенғалиевтің айтуынша, бұл қадамдардың мақсаты – салық жүйесін әділ және ашық ету, табыс көлеміне сәйкес салық төлеуді қамтамасыз ету.
Қай кәсіпкерлерге жеңілдіктер қарастырылған?
Кодекс жобасында салық жеңілдіктері де қарастырылған. Атап айтқанда, өңдеу өнеркәсібі, АT саласы, ауыл шаруашылығы мен жасыл технологияларға инвестиция салған кәсіпкерлерге бірқатар салықтық преференциялар ұсынылады.
Мысалы, инновациялық жобалармен айналысатын стартаптар алғашқы үш жылда корпоративтік табыс салығынан босатылуы мүмкін. Бұл шара жаңа идеяларды дамытуға ынталандыру және технологиялық ілгерілеуге жол ашу мақсатында енгізілуде.
Қоғам пікірі мен Парламенттегі талқылаулар
Қоғамда салық реформасына қатысты көзқарастар екіұшты. Кейбір кәсіпкерлер жаңа талаптарды қолдап, әділетті салық жүйесін құру қажеттігін айтса, басқалары қосымша жүктемелердің бизнеске кері әсер етуі мүмкін екенін алға тартуда.
Парламентте де бұл мәселеге қатысты қызу пікірталастар жүріп жатыр. Мәжілісмендер кодекстің әлеуметтік әділеттілік қағидатына сай болуы қажет екенін баса айтуда. Сонымен қатар, салық әкімшілендіруінің жеңілдетілуі және цифрландырудың кеңінен енгізілуі де маңызды аспектілер ретінде қарастырылуда.
Сараптамалық пікір
Экономистердің пікірінше, Қазақстанда салық жүйесін жаңарту – уақыт талабы. Алайда кез келген өзгеріс кезең-кезеңімен, бизнес пен халықтың мүмкіндіктерін ескере отырып енгізілуі керек. Әйтпесе, реформаның әсері кері болуы ықтимал.
Мысалы, Еуропа елдерінде салық реформаларына дейін бірнеше жыл қоғамдық тыңдаулар мен сынақ жобалар өткізіліп, тек содан кейін ғана заңды күшіне енген. Қазақстанда да мұндай тәжірибені қолдану маңызды.
Қорытынды
Жаңа Салық кодексі Қазақстанда салық жүйесін заманға сай етіп қайта құруға бағытталған. Бір жағынан, ол көлеңкелі экономиканы азайтуды көздесе, екінші жағынан – өндірісті, инновацияны және ауыл шаруашылығын ынталандыру үшін жеңілдіктер береді. Алайда нақты нәтижелер мен салдардың қандай болатыны – кодекс қабылданып, қолданысқа енгеннен кейін белгілі болады.