Атом электр станциясы жұмыс істегенде пайда болатын пайдаланылған ядролық отынмен не істеу керек деген сұраққа жауап берейік.
Орташа есеппен алғанда, ВВЭР-1000 немесе ВВЭР-1200 реакторларына шамамен 80 тонна белгілі бір деңгейде байытылған уран жүктеледі. Яғни, батареяны салып, содан кейін оны шығарып алатындай, көлемі өзгермейді: 80 тонна жүктелгендей, 80 тонна шығарылады. Уран таблеткалары арнайы цирконий түтікшелерде оқшауланған. Бұл уран таблеткалары ең көп дегенде 5 пайызға дейін жанып кетеді, ал қалғаны болашақта қайтадан пайдалануға болады. Әрине, радиохимиялық зауыттарда оны қайтадан тазартатын болады. Қазір әлем бойынша осы бағытта жұмыс жүргізілуде, бұл – ең перспективалы тақырыптардың бірі.
Бұл қаншалықты қауіпсіз?
Қоймада сақталатын пайдаланылған ядролық отынның қауіпсіздігі туралы сөз қозғағанда, бір маңызды нәрсені түсіну керек: Қазақстандағы уран кен орындарында, тіпті жабық кен орындарында радиациялық фон Алматы қаласына қарағанда төмен. Радиацияның негізгі көзі – гранит, сондай-ақ бетон мен цементтен бөлінетін радон. Яғни, кез келген радиациялық объекттің қоршаған ортаға әсері дұрыс басқарылып отырса, оның қауіпсіздігі қамтамасыз етіледі. Реактор жұмыс істеген кезде оның айналасы бірнеше метрлік арнайы бетон қабатымен қоршалады, ал атом саласындағы мамандар ондаған жылдар бойы қауіпсіздік талаптарына сай жұмыс істейді.
Атом энергетикасы – еліміздің дамуындағы маңызды қадам. Сондықтан оның қауіпсіздігі мен болашағы туралы дұрыс ақпаратты түсініп, шешім қабылдау өте маңызды. АЭС – бұл тек энергия емес, сонымен қатар тұрақты даму, экономикалық өсім және экологиялық қауіпсіздік кепілі.