Шаһарымызда ғалымдар генетика және физиология саласындағы озық зерттеулерімен бөлісті.
Гипоксиялық камерада жаттығу
Өңірлік коммуникациялар қызметі мен Генетика және физиология институты ұйытқы болып БАҚ өкілдеріне арнап ұйымдастырылған пресс-тур барысында қатысушылар генетика, физиология, онкология мен өзге де өзекті ғылыми бағыттардағы институттың соңғы жетістіктерімен танысты. Журналистерге институттың молекулалық генетика, жануарлар генетикасы мен цитогенетикасы, генетикалық мониторинг, эксперименттік мутагенез сияқты 11 зертхананың жұмысы көрсетілді.
Баспасөз турының негізгі жобасының бірі – қазақтың тазы иттерінің генетикалық құрылымын зерттеу және физиологиялық-генетикалық бағалау негізінде спортшыларды дайындау жүйесін әзірлеу. Бұл жоба гипоксиялық жаттығулардың спортшылардың когнитивті функциясы мен бейімделу қабілетіне оң әсерін зерттеуге бағытталған. Тілшілерге спортшылардың гипоксиялық камерада жаттығу барысын бақылауға мүмкіндік берілді. Бір қызығы, бұл камера түрлі биіктіктегі тау шыңына көтерілу кезіндегі гипоксиялық әсерді имитациялайды.
Сонымен бірге, институт ғалымдары спортшылардың физикалық жүктеме кезіндегі жағдайын бақылайтын арнайы масканы таныстырды. Оны ғалымдар өздері әзірлеген. Маска сатурацияны, пульсті, ЭКГ, ылғалдылықты, көмірқышқыл газының бөлінуімен тыныс алу жағдайын бақылайды. Құрылғы жүгіру кезінде көрсеткіштің толық талдауымен қамтамасыз етеді. Спортшылар жаттығу барысында осы масканы киіп, денсаулығы мен көрсеткішін бақылау мүмкіндігіне ие болады. Бұл прототип келесі жылы коммерцияландыруға шығарылады деп жоспарлануда. Институтта спортшыларға арналған генетикалық паспорт та әзірленген. Бұл құжат спорттық мүмкіндік пен тәуекел туралы ақпарат береді.
Ластанған топырақты тазалау
Сонымен қатар, журналистерге қазақстандық жануарлар тұқымдарының генетикалық әртүрлілігін сақтауда жасалған жұмыстар көрсетілді. Сондай-ақ, ауыр металдармен ластанған топырақты тазалай алатын эндемик өсімдіктер мен «Қызыл кітапқа» енген өсімдіктермен жұмыс істеу жөніндегі зерттеулермен таныстырылды. Бұл өсімдіктер экожүйені қалпына келтіруде маңызды рөл атқарады. Сондай-ақ, Семей аймағы сияқты экологиялық қолайсыз өңірлерде өмір сүретін адамдардың денсаулығына экологиялық факторлардың әсерін зерттеумен айналысатын ғалымдардың қызықты мәліметі де көпшілік назарына ұсынылды.
Пресс-тур кезінде қатысушылар жануарлар геномын тереңірек зерттеп, генетикалық мутацияны анықтауға мүмкіндік беретін ДНҚ секвенирлеу тәрізді жаңа технологиялармен танысты. Әлбетте, бұл технологиялар жануарлар тұқымдарының ерекшелігі мен олардың қоршаған ортаға бейімделуін зерттеуде қолданылады. Сонымен қатар, ғалымдар Лейпцигтегі молекулалық эволюциялық антропология институты мен Нобель сыйлығының лауреаты Сванте Паабомен бірлескен халықаралық жобалар туралы баяндады. Бұл жобалар неандертальдықтардың ДНҚ-сын зерттеуге бағытталған.
Іс-шара қос тақырып: «Қазақтың ұлттық тазы тұқымының генетикалық құрылымы» мен «Қазақстан үшін маңызды спорт түрлері бойынша жоғары білікті спортшылар мен олимпиадалық резервті дайындау жүйесін қалыптастыру» жөнінде шағын баспасөз конференциясына ұласты. Басқосуда тілшілер түрлі зерттеулер жайында толығырақ мағұлмат алып, спорттық тағамдардың да дәмін татып көрді. Еліміздегі алдыңғы қатарлы ғылыми зерттеулерімен танысқан тілшілер ғалымдарға өздерін қызықтырған сауалдарын қойып, ғылыми танымның көкжиегіне бойлады.