Еліміздегі ересек тұрғындардың шамамен 21–22%-ы шылым шегеді. Ерлер арасында бұл көрсеткіш – 38%, әйелдер арасында 6–10% шамасында. Ал 13–15 жастағы жасөспірімдердің 3%-ы тұрақты түрде темекі шегеді екен.
Біз темекінің өкпенің қатерлі ісігіне, инфаркт және инсультке шалдықтыратыны жайлы жиі естиміз. Бірақ тоқтаусыз дамитын өкпенің созылмалы обструктивті ауруына (ӨСОА) мән бере бермейміз.
Шылымқорларлардың 90%-ға жуығы күн сайын орта есеппен 11–12 тал темекі шегеді. Бұл дерек темекі шегудің денсаулыққа төндіріп отырған үлкен қауіп екенін көрсетеді.
«Өкпенің созылмалы обструктивті ауруы – бұл тыныс алу жүйесінің созылмалы қабынуы. Онда тыныс жолдары тарылып, өкпе тіні бұзылады. Ауру біртіндеп дамиды және ұзақ уақыт бойы байқалмауы мүмкін. Бұл кесел екі негізгі жағдайды қамтиды: созылмалы бронхит – қақырықты тұрақты жөтел және өкпе эмфиземасы, яғни альвеол қабырғаларының бұзылуы. Екі жағдай да тыныс алу қиындап, ағзада оттегі жетіспеушілігі байқалады», – дейді Кардиология және ішкі аурулар ҒЗИ №2 терапия бөлімшесінің пульмонолог дәрігері Аида Жәділ.
Дәрігер ӨСОА-ның алғашқы белгілері байқалмауы мүмкін, бірақ төмендегілерге назар аудару қажет дейді.
– 3 айдан астам уақытқа созылатын созылмалы жөтел, әсіресе таңертеңгі;
– қақырықтың бөлінуі (көбіне түссіз, бірақ өршу кезінде сары немесе жасыл түске айналуы мүмкін);
– демігу физикалық күш түскенде (мысалы, баспалдақпен көтерілгенде).
Ауру асқынған сайын адамға тыныс алу тіпті тыныштықта да қиынға соғады.
ӨСОА-ны толық емдеу мүмкін емес. Бірақ темекіні тастау – аурудың дамуын баяулататын шешуші қадам; дәрі-дәрмек терапиясы ауру белгілерін бақылауда ұстауға көмектеседі; тыныс алу жаттығулары, дұрыс тамақтану және вакцинация (мысалы, тұмау мен пневмококкқа қарсы) өмір сапасын айтарлықтай жақсартады.
«Ауыр жағдайларда оттегі терапиясы немесе хирургиялық ем тағайындалады. ДСҰ дерегіне сүйенсек, ӨСОА – әлем бойынша өлім-жітім себептерінің ішінде үшінші орында. Науқастардың көбі диагнозды тым кеш біледі – өкпедегі өзгерістер қайтымсыз кезеңде анықталады. Дегенмен, темекіні кез келген кезеңде тастау аурудың болжамын едәуір жақсарта алады», – дейді пульмонолог Аида Жәділ.