Алматы қаласының Өңірлік коммуникациялар қызметінің алаңында өткен брифингте «НаркоСтоп» жобасының 2024 жылғы жұмысының қорытындысы шығарылды.
Атап өтілгендей, бастама аясында есірткінің таралуы мен қолданылуына қарсы күресте айтарлықтай нәтижелерге қол жеткізілді, деп хабарлайды aqshamnews.kz.
Өткен жылы жоба еріктілері ғимараттардың қасбеттеріне есірткі жарнамасы бар 127-ден астам граффитиді бояды. Бұл жұмысқа 1000-нан астам ерікті қатысты, бұл қаланы қауіпті жарнамадан тазартуға мүмкіндік берді.
Жоба еріктілері нашақорлық проблемасына тап болған отбасыларды қолдаумен де белсенді айналысты. Заң көмегі мәжбүрлеп емдеу, қарыздарды реттеу және құқықтық қорғау мәселелерінде көрсетілді.
Тәуелділер мен олардың жақындары үшін қалпына келтіру жолындағы алғашқы қадамдар үшін қауіпсіз кеңістікке айналған анонимді қолдау топтарына ерекше назар аударылды.
Жоба аясында 5000-ға жуық жасты қамтыған ауқымды зерттеу жүргізілді. Ол респонденттердің 19% - ы қауіпті аймақта екенін анықтады. Есірткіні қолданудың негізгі факторлары - зерігу, қоршаған ортаның әсері және қызығушылық.
«Жалпы стереотиптерге қарамастан, бүгінгі тәуелділер көп жағдайда жоғары білімі бар, тұрақты жұмыспен қамтылған және материалдық әл-ауқатының тұрақты деңгейі бар адамдар. Олар толық отбасыларда өсті, онда олардың ата-аналары да білімді адамдар болды. Зерттеулер аясында біз сұрақ қойдық: адамдарды есірткіні қолдануға не итермелейді? Нәтижелер өте айқын болды. Есірткіге тәуелділердің 44% - дан астамы қызығушылық пен зерігу себеп болды деп жауап берді», - деді жоба кураторы Бауыржан Жакупов.
Ата-аналар арасында жүргізілген сауалнама олардың нашақорлыққа байланысты мәселелерді шешуге дайындығындағы елеулі олқылықтарды анықтады. Көптеген отбасылар қиындықтарға тап болып, мамандарға жүгінуді кешіктірді немесе дайын емес адамдардан көмек сұрады.
«Сауалнама көрсеткендей, көптеген ата-аналар балаға қолдау, тәлімгер және үлгі болу үшін өздерінің негізгі міндеттерін түсінбейді. Нашақорлықтың ауру ретінде мәнін нашар түсіну дұрыс емес әрекеттерге әкеледі. Мәселеге тап болған кейбір отбасылар алдымен көріпкелдерге жүгінді немесе тәуелділікті өз бетінше емдеуге тырысты, тек мамандардың көмегіне жүгінді. Бұл білім мен тәжірибенің жетіспеушілігі балаларда тәуелділіктің дамуына қолайлы жағдай туғызады», - деп атап өтті спикер.
Жұмыстың негізгі бағыттарының бірі қолданыстағы заңнаманы талдау болды. Бірнеше проблемалар анықталды, олардың арасында нашақорларды стигматизациялау, олардың құқықтарын жеткіліксіз қорғау және тәуелділерді жүйелі есепке алудың болмауы.
«Бұл талдау қолданыстағы бағдарламалардың мүмкіндігінше тиімді болуына кедергі келтіретін көптеген мәселелер мен заңнамалық олқылықтарды анықтады», — деп толықтырды спикер.
Стигматизация және құқықтық олқылықтар тәуелділердің толыққанды өмірге оралуына жол бермейді. Көбінесе есірткіге тәуелді адамдарды есепке алу жұмысқа орналасуға және әлеуметтік интеграцияға кедергі болады. Сонымен қатар, профилактикалық бағдарламаларды бақылау тетіктерінің болмауы олардың тиімділігін бағалауды мүмкін емес етеді.
«НаркоСтоп» жобасы жүйелі өзгерістер қажеттігін атап көрсетеді. Басымдық - ата-аналарға арналған білім беру бағдарламаларын әзірлеу, жастар үшін бос уақыт инфрақұрылымын құру және оңалту және алдын алу мәселелерін реттейтін заңнамалық базаны жетілдіру.
«Қазір бізде нақты фактілерге негізделген нашақорлықпен күрес стратегиясын құруға мүмкіндік беретін нақты деректер бар», — деп қорытындылады Б.Жакупов.