2024 жылы Алматы қаласында салынған әкімшілік айыппұлдардың жалпы сомасы 60,1 миллиард теңгеге жетіп, Қазақстан бойынша ең жоғары көрсеткіш тіркелді. Бұл туралы аqshamnews.kz сайты хабарлайды.
Жалпы, ел бойынша айыппұл сомасы 304 миллиард теңгені құрап, соңғы 5 жылда 4 есеге өсті. Құқықбұзушылықтардың саны да күрт артып, 15 миллионнан асты.
Алматы айыппұл бойынша көш бастады
Алматы – Қазақстандағы ең ірі мегаполис және халық ең тығыз орналасқан қала. Бұл фактор әкімшілік құқықбұзушылықтардың көп тіркелуіне әсер етеді.
2024 жылы қала тұрғындары мен кәсіпорындарына 60,1 млрд теңге көлемінде айыппұл салынған. Сарапшылардың айтуынша, жол қозғалысы ережелерін бұзу айыппұлдардың негізгі бөлігін құрайды.
Өңірлер бойынша айыппұл сомасы:
1. Алматы қаласы – 60,1 млрд теңге
2. Маңғыстау облысы – 40,5 млрд теңге
3. Атырау облысы – 31,8 млрд теңге
4. Астана қаласы – 28 млрд теңге
Неліктен айыппұлдар көбейіп кетті?
Соңғы жылдары айыппұл көлемінің өсуіне бірнеше фактор әсер етті:
• Жол қозғалысы ережелерінің жиі бұзылуы – Алматыда көлік саны өте көп, бұл жол ережелерін бұзатын жүргізушілердің де артуына себеп болып отыр.
• Құқықбұзушылықтардың автоматты түрде тіркелуі – Жолдағы бейнебақылау камералары мен автоматтандырылған жүйелер арқылы айыппұлдар көптеп жазылады.
• Экологиялық талаптардың күшеюі – Алматыда ауаның ластануына қатысты экологиялық айыппұлдар да өсуде.
Көбіне ескерту емес, бірден айыппұл салынады
Ресми деректерге сәйкес, Алматыда әкімшілік құқықбұзушылық жасағандардың 84%-на бірден айыппұл салынған, ал ескерту жасау өте сирек кездеседі.
Бұл мәселеге қатысты заңгер Нұрсұлтан Орынбек пікір білдірді:
"Азаматтарды жазалағаннан гөрі түсіндіру жұмыстарын жүргізу керек. Құқықтық мәдениетті бала кезден қалыптастыру маңызды", – дейді ол.
Ал Мәжіліс депутаты Үнзила Шапақ әкімшілік жаза ретінде ескертудің тиімсіз екенін атап өтті:
"Біз ескерту жасаймыз, бірақ заңбұзушылық қайталана береді. Сондықтан қатаң шара ретінде айыппұлдар қолданылып отыр", – дейді депутат.
Айыппұлдарды азайту ұсынылуда
Депутаттар қазіргі уақытта айыппұл мөлшерін азайту мәселесін көтеріп жатыр. Себебі:
• Халықтың төлем қабілеті төмендеп келеді
• Азық-түлік пен коммуналдық қызметтердің бағасы қымбаттауда
• Жалақы өзгермей, айыппұл көлемі өсуі әділетсіздік туғызуда
"Айыппұл мөлшері халықтың табысына сай болуы керек. Бұл – халықаралық тәжірибеде бар үрдіс", – дейді Үнзила Шапақ.
Алматы қаласы айыппұл мөлшері бойынша Қазақстанда бірінші орынға шықты. Жол ережелерін бұзу, экологиялық талаптарды сақтамау және құқықбұзушылықтарды автоматты түрде тіркеу айыппұлдардың артуына себеп болуда. Сарапшылар мен депутаттар бұл мәселеге түрлі көзқараспен қарайды: бірі алдын алу жұмыстарын күшейту керек десе, енді бірі айыппұлдарды азайту қажет деп есептейді. Қалай болғанда да, әкімшілік айыппұл жүйесінде өзгерістер күтілуде.