Жақында танымал әнші Сәкен Майғазиев ұлы отбасын құрды. Желіде келіннің "ерекше" ұзатылған видеосы пайда болды. Қазақтар қызды кілемге отырғызып ұзатқаны рас па? Аqshamnews.kz тілшісі бұл салтқа қатысты мәдениеттанушы Бердалы Оспанмен сұхбаттасты.
Желіде бұл видео қызу талқыға түсті. Кейбірі қазақ кілемге тек ханды отырғызғанын айтса, енді бірі кілемді жаман ырыммен байланыстырған. Алайда бұған дейін де әлеуметтік желіде Маңғыстау, Атырау облыстарында кілемге отырып, ұзатылып бара жатқан қыздардың видеолары тараған еді.
"Қазақта түрлі салт бар ғой. Оның ішінде қызды кілемге отырғызу бұрыннан бар дәстүр. Тойдың аяғында қыз сыңсу айтып жатқанда жасы үлкен әйелдер қызды құрбыларының арасынан күштеп тартып алып, кілемге отырғызып, тойдан шығарып салады. Кілемге отырғызған әйелдерге кейін алым беріледі. Әдетте, алымға 1-2 мата берілген. Бұл жерде ешқандай күштеу жоқ, ойын түрінде", - деді ол.
Мәдениеттанушының айтуынша, бұл салт тартыс деп аталады.
"Қазақта бірнеше тартыс бар - Арқан тартыс", "Құда тартыс". Мұнда әйелдер қалыңдықты ғана тартады, басқа қыздарға тиіспейді", - дейді Бердалы Әсілханұлы.
Оқырмандар "Ханды кілемге отырғызғанды көріп едім, мынадай дәстүрді алғаш естуім", "Шығармайтыны жоқ", "Ойына келгенді істепті" деп жазған.
Ал кейбірі бұл салттың бұрыннан барын және оның мағынасы қандай екенін түсіндірген.
"Қыз ұзатылғанда кілемге отырғызып немесе кілеммен көтеріп алып кету - қазақ халқының да ежелгі, терең мәні бар салттарының бірі. Бұл дәстүр қыз баланы төркінінен құрметпен шығарып салудың, оның ар-намысын, абыройын жоғары қоюдың белгісі. Бұл салттың мағынасы:
- Қыз - елдің, отбасының үміті мен абыройы. Қызды кілемге отырғызып көтеру — оны жерге бастырмай, қадірлеп, таза, абыройлы күйінде ұзатудың нышаны.
- Кілем - байлық пен құрметтің белгісі. Қазақта кілем - төрден орын алатын, ең бағалы бұйым. Қызды кілеммен алып шығу - оның да төрге лайық жан екенін білдіреді.
- “Жерге түсірмеу” - қыздың мәртебесін биік ұстау, жаңа өмірге қадам басарда батасын беру", - деп жазған Индира Орынбаева есімді оқырман.
