Қазақстандағы биоалуантүрлілікті сақтау қауымдастығы (АСБК) жыл сайын Қазақстандағы құстарды қорғау одағымен бірігіп, жыл құсы атауына лайық құстарды ұсынады.
Орнитологтар биылғы жарысқа тарғылбас (Юрок) пен жұртшы (Стервятник) деген екі құс түрін іріктеп алды, деп хабарлайды aqshamnews.kz.
Дауыс берушілердің 60%-ы кішкентай торғай тәрізді құстан гөрі жыртқыш құсты жөн көріп, жыл құсы ретінде жұртшыны таңдады. Ал былтыр, 2024 жылы маубас жапалақ (Сплюшка) жыл құсы болған еді.
Жұртшы - Қазақстанда мекендейтін бес өлексежегіш құстың бірі. Саны сиреп бара жатқандықтан, Қазақстанның Қызыл кітабына енген. Ересек түрін қауырсынының ағына, сап-сары маскасы мен сына тәрізді құйрығына қарап тез тануға болады. Еш құсқа ұқсамайтын келбетінен бөлек бұл құс өлексе жеп, ауру таралуын болдырмай, экожүйенің ілкі күйінде қалуына септігін тигізеді.
Жұртшы туралы 10 дерек:
1. Қазақстанның Қызыл кітабындағы cтатусы: III санат, сирек түр.
2. Халықаралық Қызыл тізімдегі статусы: EN (endangered) — қауіп төніп тұрған түр.
3. Әлемдегі саны: 12 400–36 000 дарақ.
4. Қазақстанда мекендейтін жұп саны: 348 - 639 (орташа алғанда 502).
5. Әлемдегі ареалы: Батыс және Шығыс Еуропа, Африка, Оңтүстік және Орталық Азия.
6. Қазақстандағы ареалы: еліміздің батысындағы шөлді үстірттің шыңы және оңтүстік пен оңтүстік-шығысындағы шөлейтті аласа таулар мен тау етегі.
7. Ұзындығы 60–75 см, қанат құлашы 155–180 см, салмағы 1,8–2,5 кг.
8. Қорегі: өлексе, майда құстар мен бауырмен жорғалаушылар, жұмыртқалар.
9. Мекен ортасы: шөлді және шөлейтті аумақ, өріс пен елді мекенге жақын жерлер.
10. Түр сипаты: басқаларынан ажырататын белгілері — ересек құстардың қауырсыны ақ, қанатының ұшындағы қақпа қауырсыны қара. Сары түсті бетінің терісі жалаң, қауырсын өспейді. Ал жас құстардың қауырсыны, керісінше, қоңыр түсті. Уақыт өте ашық түске өзгеріп, 4-жылға қарай ғана толығымен ағарады.