Соңғы жылдары Жердің солтүстік магниттік полюсі жылдамдықпен Сібірге қарай жылжып келеді. Бұл құбылыс әлемдік навигациялық жүйелерге, әуе және теңіз көліктеріне, тіпті смартфондардағы компас функциясына да айтарлықтай әсер етуде. Бұл туралы Aqshamnews.kz сайты хабарлайды.
Ғалымдардың айтуынша, полюстің мұндай жылдам қозғалысы бұрын-соңды болмаған және оның нақты себебін анықтау әзірге мүмкін емес. Дегенмен, мамандар бұл құбылысты Жердің ішкі ядросындағы күрделі процестермен байланыстырады.
Солтүстік магниттік полюс неге қозғалады?
Жердің магнит өрісі планетаның сыртқы сұйық ядросындағы темір мен никельдің қозғалысы нәтижесінде қалыптасады. Бұл қозғалыстар тұрақты болмағандықтан, магниттік полюстердің орын ауыстыруы табиғи құбылыс саналады. Алайда солтүстік магниттік полюстің соңғы жылдардағы жылдам қозғалысы ерекше назар аудартуда. 1900 жылдан бастап полюс жылына шамамен 15 шақырым жылжыған болса, қазір бұл көрсеткіш 55 шақырымға дейін жеткен.
Сарапшылардың пікірінше, магниттік өріс құрылымындағы мұндай өзгерістер ғаламдық салдарға әкелуі мүмкін. Мысалы, полюстің орын ауыстыруы геомагниттік карталарға, навигациялық құралдарға және жерсеріктік жүйелерге түзетулер енгізуді қажет етеді.
Әсер ететін негізгі салалар
Әуе және теңіз көлігі
Ұшақтар мен кемелердің қозғалысы магниттік компастарға негізделген. Полюстің жылжуы олардың бағыт-бағдарын нақтылау үшін үнемі жаңартылып отыруын талап етеді. Бұл әсіресе алыс қашықтыққа баратын көліктер үшін маңызды, себебі дұрыс бағыттан ауытқу қауіпті жағдайларға әкелуі мүмкін.
GPS және смартфондар
Көптеген заманауи құрылғыларда магниттік компас функциясы бар. Полюстің жылжуы GPS навигация жүйесінің дәлдігін төмендетіп, құрылғылардың жұмысын қиындатуы мүмкін. Әсіресе, бұл дрондар мен автопилоттық жүйелерді пайдаланатын салаларда айқын байқалады.
Ғылыми зерттеулер
Жердің магнит өрісіндегі өзгерістер климаттық және геологиялық процестерге де әсер етуі ықтимал. Ғалымдар бұл құбылысты зерттеу арқылы Жердің ішкі құрылымын жақсырақ түсінуді мақсат етіп отыр.
Солтүстік магниттік полюстің жылжуы тек навигацияға ғана емес, Жердің магниттік қалқанына да әсер етуі мүмкін. Бұл қалқан Күннен таралатын қауіпті радиациядан қорғайды. Егер магнит өрісіндегі өзгерістер айтарлықтай күшейсе, ғарыштық радиация деңгейінің артуы мүмкін деген болжам бар. Бұл жерсеріктердің жұмысын бұзып, электр жүйелеріне зиянын тигізуі ықтимал.
Жердің солтүстік магниттік полюсінің жылжуы – ғаламдық мәселелердің бірі. Ғалымдар бұл құбылысты бақылап, оның салдарын азайту үшін қажетті шаралар қолдануда. Алайда магниттік өрістегі өзгерістер жалғасып жатқандықтан, болашақта навигациялық жүйелер мен технологияларға қосымша түзетулер енгізу қажеттілігі туындауы мүмкін.