Қазақстанның фискалдық саясаты әлі де экспансионистік сипатта қалып отыр. Бұл туралы Дүниежүзілік банктің (ДБ) соңғы экономикалық есебінде мәлімделді. Бұл туралы Aqshamnews.kz сайты хабарлайды.
ДБ сарапшыларының пікірінше, 2025 жылы Қазақстанның бюджет тапшылығы ЖІӨ-нің 3,1%-ына дейін ұлғайып, 2026 жылы 2,7%-ға дейін төмендейді деп болжануда. Мемлекеттік қарыз деңгейі бақылауда болғанымен, ішкі қарыздардың өсуі мен Ұлттық қордан қаржылық қолдау алу тәуелділігі экономикалық тұрақтылыққа қауіп төндіруі мүмкін.
Осы мәселелерді шешу үшін сарапшылар Қазақстанға қосылған құн салығының (ҚҚС) мөлшерлемесін арттыруды, сондай-ақ салықтық реформаларды жүргізуді ұсынады. Реформаларға келесілер кіреді:
Прогрессивті табыс салығына көшу;
Тиімсіз салықтық жеңілдіктерді кезең-кезеңімен алып тастау;
ҚҚС реформасы және акциздік салықтарды экологиялық мақсаттарға бейімдеу;
Салық әкімшілендіруді жетілдіру.
Экономикалық қауіптер
Қазақстан экономикасының өсу қарқыны сақталғанымен, елдің алдында бірқатар сын-қатерлер тұр. Дүниежүзілік банк келесі факторларға назар аударады:
Мұнай бағасының төмендеуі (2025 жылы баррель үшін $72-ға дейін);
Валюталық тұрақсыздық (ресейлік рубльдің әлсіреуі әсер етеді);
Мемлекеттік шығыстардың өсуі, бұл инфляцияның күшеюіне және бюджет тапшылығының артуына әкелуі мүмкін.
ҚҚС реформасының қажеттілігі
2022 жылы ҚҚС Қазақстан бюджетіне ЖІӨ-нің небәрі 4%-ын әкелген, бұл халықаралық стандарттардан әлдеқайда төмен. Қазіргі таңда ҚҚС мөлшерлемесі 12% деңгейінде тұр, ал сарапшылар оны арттыруды ұсынуда. Дүниежүзілік банк сарапшыларының пікірінше, мөлшерлемені 3 пайыздық тармаққа арттыру бюджет кірістерін шамамен 1%-ға көбейтуі мүмкін.
Сонымен қатар, ҚҚС-тан босатылған 47 санаттағы тауарлар мен қызметтер салық базасын шектеп, кірістерді азайтады. Сарапшылар бұл жеңілдіктерді оңтайландырып, тіркеу шектерін төмендетуді ұсынады.
Ұзақ мерзімді реформалар
Дүниежүзілік банк Қазақстанға:
Экономиканы әртараптандыруды;
Инвестициялық климатты жақсартуды;
Жеке секторды қолдауды ұсынады.
Бұл реформалар бюджет кірістерін мұнайға тәуелділікті азайту арқылы арттыруға және елдің экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған.